UCI admin

Znane powiedzenie głosi, że wybory są świętem demokracji. W 2024 r. Polacy świętowali więc dwukrotnie: w kwietniu decydowaliśmy o składzie władz
samorządowych (w tym o obsadzie stanowiska Prezydenta Szczecina oraz
szczecińskiej Rady Miasta), w czerwcu zaś wyłanialiśmy przedstawicieli RP do
Parlamentu Europejskiego. Głosowania te wpisywały się w swoisty maraton
wyborczy, rozpoczęty jesienią 2023 r. wyborami do Sejmu i Senatu (połączonymi z ogólnokrajowym referendum). W 2024 r. wybierano również w Polsce
władze rektorskie na uczelniach publicznych. Nie mogliśmy więc nie uczynić
z wyborów tematu przewodniego „Kroniki Szczecina 2024”. Postanowiliśmy
jednocześnie temat ów ująć możliwe wieloaspektowo, oddając głos Autorom
reprezentującym różne perspektywy badawcze (politologiczną, prawną czy
historyczną) i podejmującym zróżnicowane, związane z wyborami zagadnienia – zarówno współczesne, jak i historyczne.

Mamy przyjemność przekazać w Państwa ręce kolejne wydanie Kroniki Szczecina, które można uznać za jubileuszowe. Pierwsza Kronika została opublikowana w 1985 roku nakładem Wydawnictwa GLOB i prezentowała Szczecin z 1983 roku. We wszystkich dotychczasowych wydaniach zaprezentowano zatem okrągłe 40 lat dziejów miasta. Zarówno otaczająca nas rzeczywistość, jak i sama Kronika na przestrzeni tego czasu podlegały różnym, niekiedy bardzo znaczącym zmianom. Uznaliśmy, że „czterdziestka” to dobry moment, aby spojrzeć na Kronikę z pewnego dystansu i dokonać kilku podsumowań. Czytelnikom, którzy pozostawali z Kroniką przez cały ten okres (wiemy, że są tacy!) – przypomnieć, młodszym zaś – nakreślić pokrótce, jak zmieniała się ona na przestrzeni minionych czterech dekad. Zainteresowani tym mogą sięgnąć do artykułu z działu „Z dziejów Szczecina”, autorstwa jednego z niżej podpisanych – od 2021 roku współredaktora Kroniki, wcześniej zaś, od 2007 roku autora kilku tekstów publikowanych na jej łamach, wówczas jeszcze dzięki uprzejmości wspierającego rozwój naukowy studentów prof. Kazimierza Kozłowskiego – pomysłodawcy i pierwszego, długoletniego redaktora Kroniki. Przystępując do prac nad niniejszym tomem, podobnie jak w latach ubiegłych, określiliśmy temat przewodni wydania. O ile poprzednio staraliśmy się przy tym uwzględnić bardzo konkretne zjawiska i wydarzenia, dominujące naszym zdaniem w latach, których dotyczyły kolejne Kroniki (pandemia koronawirusa czy solidarność z napadniętą przez Rosję Ukrainą i jej obywatelami szukającymi w Polsce schronienia przed wojną), o tyle tym razem zdecydowaliśmy się skierować uwagę współpracujących z nami Autorów na zagadnienie ogólniejsze, a jednocześnie będące jednym z głównych obszarów zainteresowań społecznych współczesnych niespokojnych czasów. Tematem przewodnim tego wydania jest więc szeroko rozumiane bezpieczeństwo.

Przeczytaj – Kronika Szczecina 2022. Bezpieczeństwo i jego zagrożenia

Rozpoczynając prace nad niniejszym wydaniem Kroniki Szczecina, nie mieliśmy wątpliwości, jaki powinien być jego temat przewodni. Agresja rosyjska na Ukrainę 24 lutego 2022 roku zapoczątkowała ogromną falę uciekających przed wojną, a Polska stała się dla nich pierwszym kierunkiem. W krótkim czasie wschodnią granicę naszego kraju przekroczyło kilka milionów Ukraińców. Polacy – jak się wydaje – w tej ekstraordynaryjnej sytuacji doskonale zdali egzamin z międzyludzkiej solidarności, masowo angażując się w różnego rodzaju formy pomocy uchodźcom: organizację transportu, znalezienie pierwszego schronienia, pracy, zapewnienie artykułów pierwszej potrzeby, żywności, ubrań. Pomoc ta miała też wymiar niematerialny, obejmujący wsparcie medyczne czy psychologiczne dla osób – w pierwszej kolejności dzieci – dotkniętych wojenną traumą. W wielu sytuacjach ważne, być może kluczowe, były proste ludzkie gesty i okazywane uczucia: uśmiech, wysłuchanie, rozmowa, przytulenie, wspólny płacz, wyciągnięcie ręki. Pomoc uchodźcom przybrała formę swoistego pospolitego ruszenia, obejmującego różnego rodzaju podmioty zbiorowe – fundacje, stowarzyszenia, instytucje rządowe, samorządowe, medyczne, kulturalne, oświatowe i inne – ale przede wszystkim obywateli, którzy wychodzili z pomocą, organizując się samodzielnie, oddolnie, nie czekając na żadne wsparcie instytucjonalne, przyszło ono bowiem dopiero z czasem.
Przeczytaj – Kronika Szczecina 2022. Solidarni z Ukrainą

Kiedy zastanawialiśmy się, co powinno być tematem przewodnim Kroniki Szczecina w 2021 roku, wracało do nas kilka pytań. Czy pandemia COVID-19, która zdominowała rok 2020, jest już za nami? Jeśli jeszcze nie, to co nas dzieli od jej końca? Jeśli tak, to co zmieniła w naszej rzeczywistości? I czy to taka sama rzeczywistość, którą znamy z czasów „przedcovidowych”? Czy może już nowa – „popandemiczna”? Czy po roku pandemii, izolacji, lockdownów osiągnęliśmy już normalność i jaka ona jest? Nie mogąc znaleźć jednoznacznych odpowiedzi, postanowiliśmy zapytać naszych autorów. Tym samym rozstrzygnęliśmy kwestię tematu przewodniego niniejszego wydania, którym stało się uogólnione pytanie (do którego właściwie sprowadzają się wszystkie szczegółowe, wspomniane wyżej): czy rok 2021 przyniósł nam powrót do normalności? Odpowiedzi na nie zainteresowany Czytelnik powinien szukać zwłaszcza w pierwszym z naszych stałych działów, prezentującym naukowe analizy różnych aspektów funkcjonowania miasta w 2021 roku. Autorzy artykułów zamieszczonych w tej części Kroniki reprezentują różne dziedziny nauki. Tom otwiera tekst dwojga specjalistów w zakresie nauk medycznych z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego – prof. dr hab. Beaty Karakiewicz i dr. Pawła Szumilasa. Nie mogło być inaczej, gdy warunkiem, aby wróciła tytułowa normalność, było (jest?) przezwyciężenie wirusa COVID-19. Pandemia to jednak zjawisko wykraczające poza wymiar zdrowotny (którym interesuje się medycyna), oddziałuje także na inne obszary funkcjonowania państw i społeczeństw: nastroje i zachowana obywateli, gospodarkę, a także politykę. Tych zagadnień dotyczą pozostałe teksty zgromadzone w pierwszym dziale niniejszego tomu.

Przeczytaj – Kronika Szczecina 2021. Powrót do normalności (?)

Temat przewodni wydania Kroniki Szczecina, które Czytelnik trzyma w rękach, został nam niejako narzucony. Najważniejszym wydarzeniem, które zdominowało rok 2020 nie tylko w Szczecinie, lecz także w całej Polsce i na świecie w sposób oczywisty była pandemia koronawirusa COVID-19. Nie rozpisując się w tym miejscu o szczegółach jej wpływu na funkcjonowanie naszego miasta (czynią to w poszczególnych tekstach autorzy artykułów zawartych w niniejszym tomie), odnotujmy tylko, że wpływ ów miał charakter totalny, obejmował wszystkie możliwe do zdefiniowania obszary życia i aktywności ludzi – sferę osobistą, społeczne interakcje, działalność gospodarczą, aktywność polityczną. Wszystko, co działo się w minionym roku, przykrywał de facto cień pandemii. Znalazło to odbicie w większości tekstów, które tworzą tegoroczną Kronikę, jej podtytuł mógł być zatem tylko jeden. Kronika Szczecina 2020, podobnie jak jej poprzednie wydania, ma dwoistą naturę. Część zgromadzonych w niej tekstów to bowiem artykuły naukowe, analityczne, przygotowane z wykorzystaniem źródeł i aparatu naukowego, choć jednocześnie z myślą o szerokim kręgu odbiorców i pewnym marginesem na refleksje publicystyczne. Takie są założenia przede wszystkim działu opisującego Szczecin w 2020 roku przez pryzmat tematu przewodniego wydania (Szczecin 2020. W cieniu pandemii) oraz działu historycznego (Z dziejów Szczecina). Pozostałe działy mają już nienaukową naturę, a ich zadaniem jest z jednej strony zaprezentowanie, z drugiej utrwalenie w kronikarskiej formie tego, co działo się w Szczecinie w danym roku – aktywności władz miasta, najważniejszych miejscowych uczelni, różnych instytucji kultury czy tego, co wydano w (lub o) naszym mieście. Tradycyjnie prezentujemy sylwetki ważnych szczecinian, którzy odeszli od nas w omawianym roku.

Przeczytaj – Kronika Szczecina 2020 – miasto w cieniu pandemii

Oddajemy w Państwa ręce publikację Kronika Szczecina 2019. Miasto zintegrowane, przygotowaną w ramach współpracy Uniwersytetu Szczecińskiego i Miasta Szczecin. Kronika to monografia naukowa poświęcona poszczególnym dziedzinom życia miasta oraz jego dziejom, aczkolwiek silnie zakorzeniona we współczesności. Staraliśmy się uwzględnić te problemy, które szczególnie wzbudzały zainteresowanie mieszkańców, a jednocześnie uwypuklić naukowy wymiar badań nad miastem.
Przeczytaj – Kronika Szczecina 2019. Miasto zintegrowane